Tết Hoa mào gà – Nét văn hóa độc đáo của người Cống nơi cực Tây Tổ quốc

Mỗi độ cuối tháng 11 âm lịch, khi những rẫy ngô, nương lúa đã thu hoạch xong, bà con dân tộc Cống ở xã Nậm Kè, tỉnh Điện Biên lại tất bật chuẩn bị cho Tết Hoa mào gà – lễ tết cổ truyền quan trọng và lớn nhất trong năm. Đây không chỉ là dịp để người Cống tưởng nhớ tổ tiên, tạ ơn trời đất sau một năm lao động vất vả, mà còn là dịp hội tụ, gắn kết cộng đồng, gửi gắm khát vọng về một năm mới bình an, no đủ.

Hoa mào gà là vật không thể thiếu trong mâm cúng. (Ảnh: Báo dân tộc)

Theo phong tục của người Cống, hoa mào gà là loài hoa tượng trưng cho sự may mắn, phúc lộc và sức sống bền bỉ. Bởi vậy, loài hoa rực rỡ này được chọn làm lễ vật dâng cúng trong dịp Tết. Cũng từ đó, người Cống gọi tết cổ truyền của mình là Tết Hoa mào gà, thể hiện lòng biết ơn tổ tiên và cầu chúc cho mùa màng tươi tốt, con cháu khỏe mạnh.

Tết thường kéo dài từ hai đến ba ngày, diễn ra vào thời điểm cuối tháng 11 âm lịch, khi mùa màng đã thu hoạch xong, trời đất chuyển mình đón năm mới. Đối với người Cống, đây là thời điểm thiêng liêng, đánh dấu sự kết thúc một chu kỳ lao động và khởi đầu cho một năm mới tràn đầy hi vọng.

Từ sáng sớm ngày Tết, các gia đình người Cống dọn dẹp nhà cửa, chuẩn bị lễ vật chu đáo. Hoa mào gà đỏ thắm được cắm trang trọng trên bàn thờ, bên cạnh xôi nếp, gà luộc, rượu cần, bánh truyền thống. Lễ cúng do thầy mo hoặc trưởng họ chủ trì, diễn ra trong không khí trang nghiêm, thể hiện lòng thành kính dâng lên tổ tiên, thần rừng, thần núi và các vị thần bảo hộ bản làng.

Phụ nữ Cống biểu diễn văn nghệ ngày Tết. (Ảnh: TTXVN)

Sau phần lễ là phần hội rộn ràng với nhiều hoạt động mang đậm bản sắc dân tộc: múa xòe, hát dân ca, ném pao, uống rượu cần, cùng những điệu múa truyền thống thể hiện niềm vui sum vầy. Tiếng trống, tiếng chiêng vang lên hòa cùng sắc đỏ của hoa mào gà, tạo nên bức tranh văn hóa đầy màu sắc nơi vùng cao biên giới.

Tết Hoa mào gà không chỉ là ngày tết, mà còn là biểu tượng tinh thần của người Cống – minh chứng cho sức sống của một cộng đồng dân tộc nhỏ bé nhưng giàu bản sắc. Những năm gần đây, lễ hội này đã được ngành văn hóa tỉnh Điện Biên quan tâm phục dựng, bảo tồn như một di sản văn hóa phi vật thể quý giá, góp phần giữ gìn sự đa dạng văn hóa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

Giữa nhịp sống hiện đại, Tết Hoa mào gà của người Cống vẫn vẹn nguyên giá trị truyền thống, là minh chứng sinh động cho tinh thần đoàn kết, lòng biết ơn và niềm tin vào cuộc sống. Đó không chỉ là một lễ hội, mà còn là linh hồn văn hóa của dân tộc Cống – một nốt nhạc riêng góp phần làm phong phú bức tranh văn hóa đa sắc màu nơi miền Tây Bắc Tổ quốc.