Khai mạc lễ hội và đón Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Khu di tích Đa Hòa - Dạ Trạch

Đến dự buổi lễ có các Ủy viên Trung ương Đảng: Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh, Quyền Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn, Bí thư Tỉnh uỷ Hưng Yên Nguyễn Hữu Nghĩa, Bí thư Tỉnh uỷ Lào Cai Dương Quốc Huy, Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên Phạm Quang Ngọc.

Cùng dự có đại diện các sở, ban, ngành của tỉnh; bà con nhân dân xã Mễ Sở và du khách thập phương.

Trong tâm thức của người Việt, Chử Đồng Tử là biểu tượng cho lòng hiếu thảo, nhân ái thuần hậu, tình yêu vĩnh cửu và khát vọng xây dựng một cuộc sống thịnh vượng, sung túc.

Theo các tài liệu và thần tích còn lưu giữ, vào thời Hùng Vương thứ 18, một chàng trai nghèo giàu lòng hiếu thảo ở làng Chử Xá tên là Chử Đồng Tử, nhờ duyên trời sắp đặt, đã gặp gỡ công chúa Tiên Dung, con gái của vua Hùng Vương thứ 18.

Sau khi nên duyên vợ chồng, Chử Đồng Tử - Tiên Dung đã ở lại bên bãi sông này, cùng nhân dân khai khẩn đất hoang, mở mang đồng ruộng, lập nên bến chợ buôn bán sầm uất; cùng dạy dân trong vùng nuôi tằm, dệt lụa, cấy trồng lúa, khoai.

Tương truyền, sau khi được truyền dạy đạo pháp, hai vợ chồng Chử Đồng Tử đi khắp vùng để cứu chữa cho nhân dân qua cơn dịch bệnh, ốm đau. Khi các vị hóa về trời, nhân dân tiếc thương lập đền thờ; những nơi Đức Thánh từng đi qua đều được lập sinh từ, người dân kính cẩn phụng thờ. 

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên Phạm Văn Nghiêm cho biết, lễ hội đền Đa Hòa - Dạ Trạch, hay còn được gọi là lễ hội Chử Đồng Tử - Tiên Dung, được tổ chức tại đền Đa Hòa, xã Mễ Sở và đền Dạ Trạch, xã Triệu Việt Vương từ lâu đời, là một trong những lễ hội lớn của tỉnh và cả nước.

Đây là hoạt động văn hóa tâm linh mang những nét đẹp truyền thống của vùng quê văn hiến. Truyền thuyết về Đức Thánh Chử Đồng Tử và công chúa Tiên Dung là bức tranh về đời sống tinh thần phong phú, sinh động và dấu ấn văn hóa sâu sắc của người Việt cổ trong việc khai phá đầm lầy, phù sa ven sông Hồng từ hàng nghìn năm về trước.

Lễ hội là dịp trao truyền, lan tỏa huyền thoại về một tình yêu đẹp, thiêng liêng, đồng thời giáo dục truyền thống, đức tính hiếu thảo, tình cảm nhân văn và lòng nhân ái cho các thế hệ sau. Lễ hội cũng thể hiện khát vọng của cư dân nông nghiệp trồng lúa nước với mong cầu cho mưa thuận, gió hòa để cấy cày thuận lợi, xóm làng yên vui, ấm no, hạnh phúc.

Theo thông lệ, cứ 3 năm một lần, lễ hội được tổ chức với quy mô hàng Tổng, từ ngày 10 đến ngày 12 tháng 2 Âm lịch, với nhiều nghi thức truyền thống như rước nước, rước kiệu, tế lễ cùng các trò chơi dân gian, múa rồng, múa lân, hát quan họ, hát trống quân, giao lưu văn nghệ, thể thao thu hút sự tham gia của đông đảo nhân dân trong vùng và du khách thập phương.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên, Khu di tích Đa Hòa - Dạ Trạch là một trong những khu di tích tiêu biểu, đặc sắc, bảo lưu được những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể đặc sắc có giá trị lớn, phản ánh quá trình phát triển của vùng đất này trong những giai đoạn lịch sử.

Bên cạnh việc phụng thờ Đức Thánh Chử Đồng Tử cùng Nhị vị phu nhân, Khu di tích cũng là nơi tưởng niệm duy nhất về cuộc chiến đấu anh dũng của Triệu Việt Vương chống giặc ngoại xâm vào thế kỷ thứ VI. Khu di tích là sự hợp nhất của nhiều công trình kiến trúc cổ, gồm: đền Đa Hòa, đền Dạ Trạch, đền Trung, chùa Đa Hòa và đền thờ Triệu Việt Vương.

Khu di tích có không gian cảnh quan đẹp, quy mô lớn, kiến trúc độc đáo ít nơi có được. Các hạng mục được bố trí hài hòa theo trục thần đạo, mang giá trị kiến trúc nghệ thuật, điêu khắc đặc sắc thời Nguyễn. Tại khu di tích còn lưu giữ nhiều di vật, cổ vật tiêu biểu có giá trị như: Mộc bản, sắc phong, bia ký, đại tự, câu đối, châm thư…

Đặc biệt, bộ 3 ngai thờ gỗ thời nhà Mạc tại đền Đa Hòa là hiện vật gốc độc bản, được tạo tác vào khoảng cuối thế kỷ thứ XVI, là một trong số ít ngai thờ được tạo tác bằng gỗ với trình độ chạm khắc gỗ điêu luyện, rất sắc xảo, chau chuốt, bố cục chặt chẽ, cùng kỹ thuật sơn son thếp vàng, đã tạo nên những tác phẩm nghệ thuật độc nhất vô nhị, kiệt tác trong kho tàng điêu khắc gỗ Việt Nam.

“Với những giá trị tiêu biểu về văn hóa, lịch sử, kiến trúc nghệ thuật, Khu di tích Đa Hòa - Dạ Trạch được xếp hạng là Di tích Quốc gia đặc biệt theo Quyết định số 1473 ngày 26.11.2024 của Thủ tướng Chính phủ; bộ 3 ngai thờ gỗ thời Mạc đền Đa Hòa được công nhận là Bảo vật quốc gia theo Quyết định số 236 ngày 3.2.2026 của Thủ tướng Chính phủ.

Năm 2023, lễ hội đền Đa Hòa và lễ hội đền Hóa Dạ Trạch đã được Bộ VHTTDL đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, là sự khẳng định giá trị to lớn của di sản đối với lịch sử và đời sống văn hóa của dân tộc”, ông Phạm Văn Nghiêm nhấn mạnh.

Năm 2026, là năm đầu tiên tỉnh Hưng Yên tổ chức Lễ hội đền Đa Hòa - Dạ Trạch ở quy mô cấp tỉnh, trang trọng, xứng tầm với vị thế là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia với mục tiêu góp phần tạo ra sự kết nối, cộng hưởng về không gian văn hóa, lịch sử, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân trong vùng và khu vực.

Đồng thời, tăng cường sự cố kết cộng đồng, sự nhất quán trong công tác bảo tồn, trao truyền và phát huy các giá trị di sản văn hóa truyền thống.

Hiện nay, Hưng Yên có 3.562 di tích, trong đó có 6 di tích xếp hạng quốc gia đặc biệt, 284 di tích xếp hạng quốc gia, 885 di tích xếp hạng cấp tỉnh; trên 10 bảo vật quốc gia. Trên địa bàn tỉnh có 1.152 lễ hội truyền thống, trong đó có 20 lễ hội được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.