Viện trưởng Trịnh Văn Khoa tham dự buổi Lễ công bố và đón nhận các danh hiệu di sản văn hóa: Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Bà Ponagar; Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia "tri thức khai thác và chế biến trầm hương Khánh Hòa"

    Tối 10/7, UBND tỉnh Khánh Hòa đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Bà Ponagar. Đây là một trong ba di tích quốc gia đặc biệt (Tháp Bà Ponagar, Tháp Po Klong Garai, Tháp Hòa Lai) ở tỉnh Khánh Hòa mới (sau khi sáp nhập hai Khánh Hòa và Ninh Thuận). 
   Đến dự buổi lễ về phía nhà nước có ông Triệu Thế Hùng, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hóa – Xã hội của Quốc hội;  Ông Đặng Văn Bài, Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia và ông Nông Quốc Thành, Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
   Về phía Viện nghiên cứu Văn hóa tín ngưỡng Việt Nam có ông Trịnh Văn Khoa - Viện trưởng cùng đoàn công tác của Viện.

   Phát biểu tại buổi lễ Ông Nguyễn Văn Hòa, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh cho biết sự kiện là dấu mốc quan trọng đối với những giá trị văn hóa tiêu biểu của địa phương. Đây cũng là cơ hội để Khánh Hòa phát huy lợi thế văn hóa, góp phần phát triển du lịch theo hướng bền vững, gắn với bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa truyền thống của tỉnh nhà.
    Di tích Tháp Bà Ponagar tọa lạc tại trên ngọn đồi Cù Lao tại tỉnh Khánh Hòa, là một quần thể kiến trúc được xây dụng từ khoảng thế kỉ thứ VIII đến thế kỉ XXIII, tháp cao 20m so với mặt nước biển, được chia thành ba khu vực chính: tháp cổng Panamar, tiền đình Panamar và khu đền tháp. Tháp Bà được biết đến là công trình kiến trúc đặc sắc, tiêu biểu cho người Chăm pa cổ xưa, trung tâm tôn giáo thờ nữ thần Ponaga.- người mẹ của người Chăm, sau này người Việt tiếp tục gìn giữ và làm nơi thờ Thánh Mẫu Thiên Y An Na của cộng đồng. Tháp Bà được xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia năm 1979 và Lễ hội Tháp Bà được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2012. Tháp Bà có giá trị đặc biệt tiêu biểu về kiến trúc, nghệ thuật, văn hóa, lịch sử; hiện còn bảo lưu 14 đạo sắc phong và 28 đơn vị minh văn trên các bia ký cùng nhiều hiện vật quý hiếm khác. Trải qua quá trình giao lưu, đan xen, tiếp biến văn hóa của lịch sử dân tộc, di tích Tháp Bà hàm chứa những giá trị tiêu biểu của hai dân tộc Chăm - Việt qua hình tượng nữ thần Pô Nagar cũng như tín ngưỡng văn hóa truyền thống lâu đời của cộng đồng dân tộc Việt và Chăm, được duy trì, tiếp nối liên tục và đã trở thành trung tâm thờ Mẫu của các tỉnh khu vực Nam Trung bộ để cầu mong cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, cuộc sống bình yên, ấm no và hạnh phúc.
    Bên cạnh đó, Khánh Hòa còn được biết tới với tên gọi "Xứ Trầm hương", một thương hiệu nổi tiếng của cả nước, gắn liền với đó là hình tượng của nữ thần Pô Nagar/Thiên Y A Na. Hình tượng nữ thần Pô Nagar/Thiên Y A Na được những nghệ nhân thực hành nghề Trầm hương tôn vinh là Tổ nghề, ngày Giỗ tổ Trầm hương Khánh Hòa là ngày 2 tháng 3 (âm lịch) hàng năm nhằm tri ân công đức Tổ tông đã ban tặng cho nhân dân một ngành nghề truyền thống để mưu sinh, cũng là dịp để tôn vinh báu vật thiêng liêng này . Tri thức chế biến trầm hương tại Khánh Hòa có ý nghĩa to lớn đối với đời sống cộng đồng. Hình ảnh Trầm hương gắn với đời sống văn hóa nghệ thuật, khói trầm tạo nên môi trường cảm xúc sáng tạo cho nhiều nghệ sĩ để viết thơ, vẽ tranh, gợi mở ý tưởng hội họa, kiến trúc. Trầm hương mang trong mình nét đặc sắc một phần văn hóa địa phương truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Khánh Hòa được mệnh danh là thủ phủ Trầm hương của Việt Nam, nơi Trầm không chỉ giúp phát triển kinh tế địa phương mà còn góp phần bảo tồn văn hóa truyền thống gắn phát triển du lịch bền vững.
    Khánh Hòa chú trọng đẩy mạnh tăng cường sự giao lưu văn hóa nhằm bên cạnh góp phần thúc đẩy ngành du lịch còn là cơ hội tăng cường trao đổi giao lưu các nền văn hóa trong giai đoạn đất nước hội nhập phát triển trong ki nguyên vươn mình. Với những giá trị lịch sử, văn hóa đặc biệt, Tháp Bà Ponagar chính thức được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định số 152/QĐ-TTg ngày 17/1/2025 của Thủ tướng Chính phủ. Đồng thời, "Tri thức khai thác và chế biến Trầm hương Khánh Hòa" cũng được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 1651/QĐ-BVHTTDL ngày 3/6/2025 của Bộ trưởng Bộ VH-TT-DL.
 

  Phát biểu tại buổi lễ, ông Trần Quốc Nam, Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa, đề nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong thời gian tới đây tiếp tục nghiên cứu, tham mưu, đề xuất cho UBND tỉnh các nội dung, giải pháp cụ thể nhằm góp phần bảo tồn và phát huy có hiệu quả hơn nữa các giá trị văn hóa truyền thống tiêu biểu, đặc sắc của tỉnh Khánh Hòa gắn với Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Bà Ponagar, Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia "Tri thức khai thác và chế biến Trầm hương Khánh Hòa".
   Tại buổi lễ, thay mặt lãnh đạo Chính phủ, ông Triệu Thế Hùng, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hóa – Xã hội của Quốc hội và Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa Nghiêm Xuân Thành và đã trao Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Bà Ponagar và tặng hoa chúc mừng đến lãnh đạo UBND tỉnh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Ông Đặng Văn Bài, Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia và ông Nông Quốc Thành, Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa (thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), trao Bằng chứng nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Tri thức khai thác và chế biến Trầm hương Khánh Hòa và tặng hoa chúc mừng đến lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hội Trầm hương Khánh Hòa.
 Thông qua sự kiện Viện nghiên cứu Văn hóa tín ngưỡng Việt Nam cam kết sẽ tiếp tục đồng hành với địa phương, cộng đồng nghệ nhân để bảo tồn, quảng bá và phát huy giá trị của các di sản văn hóa: Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Bà Ponagar và Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia "tri thức khai thác và chế biến trầm hương Khánh Hòa, góp phần làm phong phú thêm kho tàng di sản văn hóa Quốc gia.