Từ bao đời nay, tục cúng lễ vào ngày mùng 1 đầu tháng âm lịch đã trở thành một nét đẹp văn hóa tâm linh không thể thiếu trong đời sống của người Việt, mang một ý nghĩa đặc biệt, đây là thời điểm mở đầu cho một tháng mới, cũng là díp để mọi người gửi gắm ước nguyện cầu mong may mắn, bình an và tài lộc cho gia đình.
Vào ngày này, nhiều gia đình chuẩn bị mâm lễ cúng đơn giản với hương hoa, trái cây tươi, nước sạch và một vài món ăn chay hoặc mặn để dâng lên bàn thờ tổ tiên. Thổ công, Thần tài. Người Việt tin rằng, nếu ngày đầu tháng mọi việc hanh thông diễn ra suôn sẻ, thì cả tháng sẽ gặp nhiều thuận lợi.
Ngoài việc cúng lễ, dân gian còn lưu truyền nhiều điều kiêng kị và quan niệm vào ngày mùng 1 như hạn chế các việc đại sự, tránh tranh cãi, không vay mượn tiền bạc hay nói những lời xùi. Mọi người thường sẽ dành cho nhau những lời chúc tốt đẹp, giữ tâm thé vui vẻ, nhẹ nhàng để mong khởi đầu một tháng mới nhiều hỷ sự.
Dù qua thời gian dài, tục lệ cúng lễ vào mùng 1 vẫn được gìn giữ như một nét đẹp truyền thống, thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn" và niềm tin vào nhữn điều tốt lành trong cuộc sống. Các hoạt động nổi bật kể đến trong ngày mùng 1 đầu tháng như: nhiều gia đình vẫn duy trì được hoạt động tâm linh và phong tục truyền thống , nổi bật nhất kể đến việc thắp hương cúng tổ tiên. Thổ công và Thàn tài, mâm lễ vật sẽ tùy vào điều kiện của gia chủ nhưng đa phần sẽ có là chén nước trong, nén hương thơm,quả chín hoa tươi.
Ngoài nghi thức cúng lễ, người dân còn thực hiện các hoạt động như viếng chùa, đền, phủ để cầu an, có người chọn phát tâm làm việc thiện giúp đỡ những người khó khăn hoặc phòng sinh chim cá vói mong muốn tích phúc, hóa giả điều xấu trong tháng mới.
Những hoạt động này không chỉ mang ý nghĩa tâm linh còn góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống trong đời sống cộng đồng, dù ngày nay xã hội phát triern, con người bị cuốn vào vòng xoay của những nhu cầu thiết yếu, tuy nhiên tục lệ mùng một vẫn được nhiều gia đình duy trì, thể hiện đạo lý " uống nước nhớ nguồn" và mong cầu bình an hạnh phúc.
